Lời khuyên thẳng: đừng xịt dầu nhớt vào ray cửa lùa. Đó là sai lầm tôi gặp ở gần một nửa số nhà gọi thợ vì cửa nặng. Dầu làm cửa trơn được vài ngày, sau đó hút bụi thành một lớp sáp đen bám chặt dưới bánh xe, cửa còn nặng hơn trước. Vệ sinh ray cửa lùa đúng cách không cần hóa chất đặc biệt, chỉ cần làm theo thứ tự: lấy bụi khô ra trước, rửa sau, bôi trơn bằng loại khô sau cùng.
Cả quy trình mất khoảng 15–20 phút mỗi bộ cửa. Anh chị làm một lần theo hướng dẫn dưới đây là lần sau tự làm được.
Dụng cụ cần chuẩn bị
- Máy hút bụi có đầu hút khe nhỏ (loại cầm tay càng tốt).
- Bàn chải đánh răng cũ hoặc cọ sơn nhỏ lông cứng.
- Que nhựa mảnh hoặc que xiên tre để thông lỗ thoát nước. Tránh dùng tua vít sắt vì dễ trầy lớp sơn nhôm.
- Khăn microfiber hai cái: một ẩm, một khô.
- Bình xịt nước pha chút nước rửa chén loãng.
- Chai xịt bôi trơn dạng khô gốc silicone hoặc PTFE.
Sáu bước vệ sinh ray cửa lùa
- Mở cánh hết cỡ về một phía. Làm sạch nửa ray lộ ra trước, sau đó kéo cánh sang phía bên kia làm nửa còn lại. Không cần tháo cánh: cánh kính cường lực 8 ly khổ lớn nặng vài chục ký, tự nhấc ra rất dễ làm mẻ kính hoặc lệch bánh xe.
- Hút bụi khô. Dùng máy hút đi dọc rãnh ray, góc ray và hai đầu, nơi cát và tóc tích nhiều nhất. Hút trước khi làm ướt, nếu không bụi thành bùn chui vào khe sâu hơn.
- Chải và cạy cặn cứng. Dùng bàn chải chải dọc rãnh, que nhựa cạy những cục cặn bám ở góc và quanh vít. Hút lại một lần nữa.
- Thông lỗ thoát nước. Thanh ray dưới có các lỗ hoặc khe thoát nước ra phía ngoài. Dùng que nhựa luồn nhẹ vào từng lỗ, sau đó đổ một ít nước vào ray: nước phải chảy ra ngoài nhanh. Nếu đọng lại, lỗ vẫn còn tắc.
- Lau ướt và lau khô. Xịt dung dịch nước rửa chén loãng, lau bằng khăn ẩm, rồi lau khô hoàn toàn. Lau luôn mặt dưới cánh và bánh xe ở phần nhìn thấy được, cùng chổi quét lông nỉ ở mép cánh.
- Bôi trơn mỏng và đẩy thử. Xịt một lớp thật mỏng chất bôi trơn khô lên mặt ray nơi bánh xe lăn, không xịt tràn vào rãnh. Kéo cánh qua lại 8–10 lần để chất bôi trơn phủ đều. Lau phần dư.
Những điều nên tránh khi tự làm
Đừng dùng dao, tua vít sắt hay giấy nhám để cạo cặn trong ray, vì lớp sơn tĩnh điện của nhôm bị trầy sẽ là điểm bám bẩn và ăn mòn về sau. Đừng dùng chất tẩy mạnh có tính axit hay kiềm đậm đặc, chúng làm bạc màu sơn và làm cứng gioăng cao su. Cũng đừng đứng hoặc kê đồ nặng lên thanh ray khi lau, ray dưới của cửa lùa không được thiết kế để chịu tải điểm. Cuối cùng, nếu nhà có trẻ nhỏ, hãy làm khi trẻ không ở gần, vì cánh cửa lùa đang trơn sau khi bôi trơn có thể trượt nhanh hơn bình thường.
Chọn chất bôi trơn: loại nên dùng và loại nên tránh
| Loại | Có nên dùng cho ray cửa lùa? | Lý do |
|---|---|---|
| Xịt silicone dạng khô | Nên | Khô nhanh, ít bám bụi, không hại gioăng cao su |
| Xịt PTFE (Teflon) dạng khô | Nên | Tạo màng trơn mỏng, bền, ít hút bụi |
| Dầu nhớt máy, dầu ăn | Không | Hút bụi, đóng cặn, làm cửa nặng hơn sau vài tuần |
| Mỡ bò | Không | Đặc, bám cát, khó làm sạch |
| Dầu chống gỉ đa năng | Hạn chế | Làm sạch tốt nhưng bay hơi nhanh, để lại lớp dầu mỏng dễ bám bụi; dùng làm sạch rồi lau đi |
Bao lâu vệ sinh một lần: bảng tần suất theo môi trường
| Môi trường | Vệ sinh ray | Bôi trơn | Kiểm tra bánh xe, chổi quét | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Nhà mặt đường, gần công trình | 2–4 tuần/lần | 2–3 tháng/lần | 6 tháng/lần | Bụi mịn và cát tích nhanh, nhất là mùa khô |
| Nhà trong hẻm, khu dân cư | 1–2 tháng/lần | 3–6 tháng/lần | Hàng năm | Chú ý lá cây nếu gần cây xanh |
| Chung cư cao tầng | 2–3 tháng/lần | 6 tháng/lần | Hàng năm | Ít cát nhưng gió mạnh đẩy bụi vào ray ban công |
| Nhà gần biển | 2–4 tuần/lần | 1–2 tháng/lần | 3–6 tháng/lần | Hơi muối ăn mòn vít, bánh xe; rửa nước ngọt kỹ, lau khô |
| Sau mùa mưa, sau sửa nhà | Ngay lập tức | Sau khi làm sạch | Kiểm tra luôn | Vữa, mạt nhôm, bùn hay làm tắc lỗ thoát nước |
Vệ sinh ray chỉ là một phần trong lịch bảo dưỡng cả bộ cửa. Lịch đầy đủ theo tháng, sáu tháng, năm, tôi viết ở bài bảo dưỡng cửa nhôm kính định kỳ.
Làm sạch rồi mà cửa vẫn nặng
Nếu đã làm đủ sáu bước mà cửa vẫn trượt nặng, rung, giật cục hoặc có tiếng kêu lục cục, vấn đề không còn nằm ở ray. Những khả năng thường gặp:
- Bánh xe mòn hoặc vỡ vòng bi: cần thay bánh xe đúng chủng loại theo hệ nhôm.
- Bánh xe tụt thấp: đáy cánh cạ ray; có thể chỉnh vít nâng ở mép dưới cánh nếu hệ cửa có.
- Ray bị móp, cong: do vật nặng rơi hoặc kéo lê đồ qua; phải nắn hoặc thay đoạn ray.
- Khung lệch do lắp không cân hoặc tường lún.
Bảng chẩn đoán đầy đủ từng triệu chứng có trong bài cửa nhôm kính bị kẹt, khó đóng. Còn nếu cửa đã cũ, phụ kiện không còn mã thay, có thể tham khảo giá làm mới ở bài báo giá cửa nhôm kính giá rẻ; cửa lùa nhôm hệ 93 kính cường lực 8 ly hiện ở mức 1.900.000 – 2.600.000 đ/m².
Ba câu hỏi chủ nhà hay hỏi
Có nên dùng vòi xịt nước áp lực rửa ray không?
Không nên ở mặt trong. Nước áp lực đẩy bụi vào khe bánh xe và có thể tràn vào sàn. Dùng khăn ẩm là đủ.
Ray cửa lùa nhôm có bị gỉ không?
Nhôm không gỉ như sắt, nhưng vít thép và trục bánh xe có thể gỉ, nhất là gần biển. Lau khô sau khi vệ sinh giúp kéo dài tuổi thọ.
Cửa mới lắp có cần vệ sinh ray ngay không?
Nên kiểm tra sau một hai tuần, vì mạt nhôm và vữa còn sót lúc thi công thường rơi xuống ray trong thời gian đầu.
Một bộ cửa lùa được giữ ray sạch có thể trượt êm hàng chục năm; bỏ mặc vài năm là bánh xe mòn trước tuổi. Nếu anh chị cần thay bánh xe, chỉnh cánh, hoặc muốn thợ đến vệ sinh và kiểm tra cả loạt cửa trong nhà, hãy gọi 0909 462 189. Xưởng Đức Mạnh nhận cả cửa do nơi khác lắp và sẽ nói rõ bộ nào chỉ cần làm sạch, bộ nào thật sự phải thay phụ kiện.
